Theo báo cáo tài chính, trong bức tranh tài chính năm 2025 của OCB, có hai đường biểu diễn đi ngược chiều nhau: một bên là lợi nhuận tăng trưởng ấn tượng, bên còn lại là nợ xấu leo thang đáng lo ngại. Khi hai chỉ số cốt lõi này không còn đồng thuận, đó thường không phải là tín hiệu tích cực, mà là lời cảnh báo sớm về những vấn đề nằm sâu trong chất lượng tài sản và năng lực quản trị.
Trước hết, cần nhìn thẳng vào thực tế: dù đã “đẩy” hơn 1.300 tỷ đồng nợ xấu sang VAMC, tổng nợ xấu nội bảng của OCB vẫn tăng hơn 17%, lên mức hơn 6.300 tỷ đồng. Điều đáng nói không chỉ là con số tuyệt đối, mà là cấu trúc bên trong. Nợ có khả năng mất vốn, nhóm nguy hiểm nhất lại tăng tới hơn 46%. Đây không còn là dấu hiệu của rủi ro tiềm ẩn, mà là rủi ro đã hiện hữu.
Thông thường, việc bán nợ cho VAMC giúp ngân hàng “giảm nhiệt” bảng cân đối kế toán, kéo tỷ lệ nợ xấu xuống. Nhưng trong trường hợp này, nợ xấu vẫn tăng mạnh sau khi đã xử lý một phần, cho thấy tốc độ phát sinh nợ xấu mới đang vượt xa tốc độ xử lý. Điều đó đặt ra câu hỏi: liệu hệ thống kiểm soát rủi ro của ngân hàng đang gặp vấn đề, hay các khoản tín dụng trước đó đã được đánh giá quá lạc quan?
Trong khi đó, lợi nhuận của OCB lại tăng trưởng gần 27% trong năm 2025. Nếu chỉ nhìn vào con số này, cổ đông và nhiều nhà đầu tư có thể cảm thấy yên tâm. Nhưng khi nhìn vào cấu trúc lợi nhuận, câu chuyện trở nên kém thuyết phục hơn. Thu nhập lãi thuần - nguồn thu cốt lõi của ngân hàng tăng khá khiêm tốn. Ngược lại, phần đóng góp lớn nhất lại đến từ “hoạt động khác”, với mức tăng đột biến hơn 240%.
Ông Hoàng Đức, một nhà đầu tư và theo dõi cổ phiếu chia sẻ, trong ngành ngân hàng, những khoản thu ngoài lãi, đặc biệt là “hoạt động khác”, thường mang tính không ổn định và khó dự báo. Đây không phải là nền tảng bền vững để duy trì tăng trưởng dài hạn. Khi lợi nhuận phụ thuộc nhiều vào các yếu tố bất thường, nhà đầu tư cần đặt câu hỏi: liệu kết quả này phản ánh năng lực thực sự, hay chỉ là sự “tô điểm” ngắn hạn?
Tiếp tục câu chuyện, ở một chi tiết khác cũng đáng chú ý là chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh, đặc biệt trong quý 4. Dự phòng tăng thường là dấu hiệu ngân hàng bắt đầu ghi nhận những rủi ro đã tích tụ trước đó. Nhưng việc chi phí này tăng vọt vào cuối năm cũng có thể cho thấy ngân hàng đang “dồn toa” xử lý, thay vì chủ động kiểm soát từ sớm. Nếu đúng như vậy, thì vai trò giám sát của ban lãnh đạo, đặc biệt là Hội đồng Quản trị, cần được xem xét lại.
Không chỉ dừng lại ở các con số tài chính, biến động nhân sự cấp cao cũng là một điểm khiến thị trường không thể bỏ qua. Việc Giám đốc Tài chính từ nhiệm chỉ sau vài tháng tại vị, trong bối cảnh nợ xấu tăng mạnh và cấu trúc lợi nhuận có nhiều biến động, khó có thể coi là một sự trùng hợp đơn thuần. Với nhà đầu tư, những thay đổi đột ngột ở vị trí nhạy cảm như CFO thường là tín hiệu cảnh báo về những bất ổn nội tại.
Điều gây tranh cãi hơn cả là định hướng của OCB trong năm 2026. Bất chấp chất lượng tín dụng đang xấu đi, ngân hàng vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15%. Đây là một chiến lược mang tính “tấn công” trong khi nền tảng phòng thủ chưa vững. Trong quản trị ngân hàng, tăng trưởng không phải lúc nào cũng là ưu tiên số một, đặc biệt khi rủi ro chưa được kiểm soát. Nếu tiếp tục mở rộng tín dụng trong điều kiện hiện tại, nguy cơ “nợ xấu chồng nợ xấu” là hoàn toàn có thể xảy ra. Cổ đông nên xem xét vấn đề này tại ĐHĐCĐ sắp tới.
Từ góc nhìn quản trị, câu chuyện của OCB đặt ra một vấn đề lớn hơn: vai trò và năng lực của Hội đồng Quản trị. Một HĐQT hiệu quả không chỉ là người vạch ra chiến lược tăng trưởng, mà còn phải là “người gác cổng rủi ro”, đảm bảo mọi quyết định đều nằm trong ngưỡng an toàn. Khi nợ xấu tăng nhanh, lợi nhuận thiếu bền vững và nhân sự cấp cao biến động, nhà đầu tư có quyền đặt câu hỏi liệu HĐQT đã thực hiện đầy đủ vai trò này hay chưa.
Đại hội cổ đông sắp tới vì vậy sẽ không chỉ là nơi thông qua kế hoạch kinh doanh, mà còn là dịp để cổ đông yêu cầu sự minh bạch và giải trình. Những câu hỏi cần được trả lời rõ ràng: chất lượng tài sản thực sự đang ở mức nào, chiến lược kiểm soát nợ xấu ra sao, và liệu mục tiêu tăng trưởng có đi kèm với kỷ luật rủi ro hay không.
Trong đầu tư, rủi ro lớn nhất không nằm ở những con số xấu đã được công bố, mà nằm ở những vấn đề chưa được nhìn thấy. Và khi các dấu hiệu cảnh báo đã bắt đầu xuất hiện đồng loạt, việc thận trọng không phải là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc.
Lời nhắc:
Nhà đầu tư và cổ đông của OCB cần thận trọng với kết quả kinh doanh năm 2025. Lợi nhuận tăng nhưng chủ yếu đến từ nguồn thu “hoạt động khác” thiếu bền vững, trong khi thu nhập cốt lõi tăng chậm. Đáng lo hơn, nợ xấu, đặc biệt nợ có khả năng mất vốn, tăng mạnh, cho thấy rủi ro tín dụng đang gia tăng. Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào lợi nhuận, mà cần theo dõi sát chất lượng tài sản và khả năng kiểm soát rủi ro trước khi quyết định đầu tư.
Quyết định đầu tư hoàn toàn phụ thuộc vào bạn. Mỗi nhà đầu tư cần tự đánh giá mức độ chấp nhận rủi ro và mục tiêu tài chính của mình. Hãy tìm hiểu kỹ thông tin, đọc báo cáo tài chính và cân nhắc thận trọng trước khi đưa ra quyết định. Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là khuyến nghị mua bán.
